Ổi bo đặc sản quê lúa ( Nguồn: Internet)

Tương truyền rằng cách đây đã lâu lắm rồi, một người đàn ông nhà ở làng Bo cạnh sông Trà Lý, trong một lần đi dạo, thấy có một quả lạ nổi trên dòng nước liền vớt về ném ở sau vườn, sau thấy cây lên quả ăn rất ngon mới đem nhân rộng ra để trồng. Cũng từ đó làng Bo có giống ổi như ngày nay, ổi Bo rất dễ trồng và được nhân giống bằng hạt.

Quả ổi Bo có nhiều loại: Có loại quả nhìn giống như quả cam dẹt, có loại quả lại như quả lê, lại có quả giống như quả găng có năm múi và năm khe. Nhưng chất lượng và vị ngon của giống ổi Bo chính hiệu là loại quả được trồng trên đất nguyên thổ của làng Bo với chất đất phù sa nhẹ tốt, mỗi năm chỉ cho thu hoạch một vụ vào tháng 7 hằng năm thì không giống ổi ở đâu sánh bằng. 

Vườn ổi Bo (Nguồn: Intrenet).

Để có được trái ổi Bo thơm ngọt man mát, cùi dầy, ít hạt là cả một quá trình gồm nhiều công đoạn chăm sóc vun trồng cầu kỳ: Từ gieo giống, chăm sóc tới khi thu hoạch, muốn lấy được giống tốt phải gieo hạt vào tháng 8 là lúc thời tiết có mưa nhiều. Cây được chọn để lấy giống phải là cây mới bói, quả ở cành ngồng để cho thật chín, ruột ổi (chứa hạt) để trong khoảng một tuần cho nhũn ra thành nước, sau đó cho vào rá đãi lấy hột. Từ công đoạn gieo hạt đến khi được thu hoạch trái ổi đầu mùa phải mất tới ba năm. Cũng là giống ổi Bo được ươm trồng ở đất Thái Bình nhưng khi mang đi trồng ở tỉnh khác thì hương vị và chất lượng lại thay đổi hoàn toàn.

Nét riêng đặc biệt mà người trồng ổi Bo chia sẻ: Khi hái ổi phải hái bằng nèo không được trèo lên cây và cành ổi cũng không được rũ xuống gần đất có như vậy ổi mới không bị chua. Khi ăn ổi Bo không nên cắt miếng , phải ăn một cách bình dị dân dã mới ngon, cắn vào  quả ổi để cảm nhận hương vị đặc trưng của nó. Đầu tiên là thấy vị chát, sau là chua dịu, rồi vị ngọt , vị thơm thấm dần vào đầu lưỡi, hương phù sa, vị mát lành của dòng nước sông Bo ...nhờ những hương vị đặc trưng đó, mà ổi Bo đã trở thành một thứ đặc sản mang đậm hồn quê .Trên sạp của bà bán hoa quả hiện nay có nhiều giống ổi , ổi Việt nam có , ổi ngoại có , những quả ổi to , bắt mắt , nhưng vị ngọt đậm , thơm đặc trưng của trái ổi Bo thì vẫn không gì thay thế . Những người  đã ăn ổi Bo vẫn tìm đến những trái ổi xanh thẫm, vừa một bàn tay ôm,  gói trong đó hương vị đất đai, sông nước,  của một vùng quê đồng bằng châu thổ sông Hồng 

Trong những năm gần đây, cùng quá trình đô thị hóa, diện tích canh tác vườn ao giảm, thu nhập mang lại từ việc trồng ổi Bo thấp dần, nên ổi Bo đang có nguy cơ tiệt chủng . Sở Khoa học và Công nghệ Thái Bình đã phối hợp với Sở NN&PTNT tỉnh xây dựng đề án duy trì giống ổi Bo. Tuy nhiên, hiện đề án vẫn cần thêm những biện pháp để tăng tính khả  duy trì giống ổi quý giá này.