Bộ KH-CN cho biết, năm 2013 có 36 sở KH-CN tiến hành thanh tra với 682 cơ sở tiến hành công việc bức xạ và phát hiện 54 cơ sở sai phạm như TP Hồ Chí Minh có 12/40 cơ sở được thanh tra đã phát hiện vi phạm, Phú Thọ 8/26 cơ sở, Bình Dương 6/25 cơ sở.

Các cơ sở được thanh tra có những hành vi vi phạm tái diễn như chấp hành quy định về khai báo, xin cấp phép tiến hành công việc bức xạ; quy trình hướng dẫn vận hành an toàn thiết bị, nội quy an toàn bức xạ tại nơi đặt thiết bị; việc thực hiện các yêu cầu của cơ quan quản lý về an toàn bức xạ...

Các hành vi vi phạm này của các cơ sở làm ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe người bệnh, nhân viên vận hành máy X-quang, dân chúng và xã hội.
Ông Trần Minh Dũng, Chánh Thanh tra Bộ KH-CN cho biết, báo cáo của các Sở KH-CN địa phương cũng như khảo sát thực tiễn cho thấy việc chấp hành các quy định của pháp luật về đo lường của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, các loại phương tiện đo như cân khối lượng, đồng hồ đo điện năng, đo nước sinh hoạt, thiết bị đo dùng trong y tế… có nhiều sai phạm.

Tại Lâm Đồng, thanh tra 5 cơ sở thì có 4 cơ sở vi phạm sử dụng đồng hồ đo điện năng hết thời hạn kiểm định; tại Nam Định kiểm tra 14 cơ sở kinh doanh nước sạch thì cả 14 cơ sở vi phạm; Bạc Liêu thanh tra 10 cơ sở y tế sử dụng phương tiện đo (huyết áp kế, nhiệt kế, điện tim, điện não) thì có 7 cơ sở vi phạm; tại Cao Bằng kiểm tra 22.391 đồng hồ đo nước thì có tới 15.000 chiếc đã quá thời hạn kiểm định....

Phạt cá nhân lên tới 500 triệu đồng nếu vi phạm

Thanh tra Bộ KH-CN cho biết, đợt thanh tra này sẽ tập trung vào ba tháng (bắt đầu từ tháng bảy), tùy tình hình thực tế mà các địa phương sẽ xác định trọng tâm và thời gian triển khai để bảo đảm kết quả tốt nhất.

Đồng thời sẽ kiểm tra các cơ sở X-quang y tế sẽ được tiến hành nhiều mảng. Bởi lẽ, thiết bị này được quản lý rất chặt chẽ từ việc khai báo, cấp phép… cho tới việc các phòng ốc phải bảo đảm tiêu chuẩn; người vận hành, sử dụng thiết bị phải được đào tạo và có chứng chỉ đào tạo, người sử dụng trực tiếp phải có liều kế cá nhân; phải có bức che chắn, các thiết bị như kính chì, áo chì… để bảo đảm an toàn.

Được biết, Bộ KH-CN đã phối hợp tổ chức tập huấn thanh tra trong lĩnh vực này cho gần 250 cán bộ thuộc 63 tỉnh thành ở Bình Định. Đáng chú ý, có tỉnh cử cả cán bộ cấp huyện để tập huấn, phối hợp thanh tra.
Ở mảng đo lường nhóm 2 sẽ tập trung vào sản xuất, nhập khẩu và người sử dụng. Mảng an toàn bức xạ trong X-quang y tế thì đối tượng là các cơ sở sử dụng thiết bị này.

Theo Nghị định số 80/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường chất lượng, đối tượng vi phạm là cá nhân sẽ bị phạt cao nhất là 150 triệu đồng; tổ chức là 300 triệu đồng.

Trong lĩnh vực X-quang y tế, Nghị định 107/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử quy định mức xử phạt cao nhất lên tới 500 triệu đồng đối với cá nhân, và 1 tỷ đồng đối với tổ chức vi phạm.

Bên cạnh hình thức xử phạt chính nói trên, tùy trường hợp có thể có hình thức phạt bổ sung, khắc phục hậu quả như thu hồi thiết bị sai để hiệu chỉnh và kiểm định lại; thu hồi khoản lợi nhuận do kinh doanh bất hợp pháp…

Bộ KH-CN đã có công văn số 1159/BKHCN-TTra gửi Ủy ban Nhân dân các tỉnh/thành phố đề nghị phối hợp. Trong đó, giao Sở KH-CN địa phương chủ trì, phối hợp với Sở Công thương, Sở Y tế, Sở Công an và các đơn vị liên quan thực hiện đợt thanh tra diện rộng này.