Hổ mang vàng là một trong những cuộc tập trận đa quốc gia lớn nhất thế giới được dẫn đầu bởi Thái Lan và Mỹ trong hơn 30 năm qua. Cuộc tập trận được xem là một phần quan trọng của chiến lược tăng cường sự hiện diện của Washington ở châu Á - Thái Bình Dương. Bà Melissa Sweeney, phát ngôn viên Đại sứ quán Mỹ tại thủ đô Bangkok, cho biết trọng tâm cuộc tập trận Hổ mang vàng 2015 sẽ tập trung nhiều hơn vào nội dung hỗ trợ nhân đạo, cứu trợ thảm họa. Một số cuộc huấn luyện bắn đạn thật vẫn diễn ra nhưng kế hoạch tiến hành một cuộc tập trận đổ bộ quy mô lớn đã bị hủy.  Đáng chú ý là Trung Quốc năm nay lần đầu tiên tham gia cuộc tập trận Hổ mang vàng sau khi được mời đóng vai trò quan sát viên trong những năm trước đó. Tuy nhiên, Bắc Kinh chỉ mới được tham gia nội dung diễn tập về nhân đạo, cứu trợ thảm họa chứ không phải các hoạt động chiến đấu.

Thủ tướng Thái Lan Prayuth Chan-ocha (phải) tiếp Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn ở Bangkok hôm 6-2. Ảnh: Reuters

Cuộc tập trận năm nay bị bao phủ bởi những căng thẳng trong quan hệ giữa Mỹ với chính quyền quân sự Thái Lan. Trong động thái cho thấy sự không hài lòng về vấn đề khôi phục nền dân chủ ở Thái Lan, số lượng binh sĩ Mỹ tham gia tập trận đã giảm 700 người so với năm ngoái. Trước đó, Washington đã đóng băng khoản viện trợ an ninh 4,7 triệu USD cho Bangkok cũng như  hủy bỏ một số chương trình trao đổi quân sự và cuộc tập trận chung quy mô nhỏ với nước này.  Đáp lại, chính phủ Thái Lan tỏ thái độ không hài lòng trước những phát biểu bị xem là can thiệp vào nội bộ nước này của giới chức Mỹ.

Tuy nhiên, theo giới phân tích, Mỹ không muốn leo thang căng thẳng với Thái Lan do lo ngại điều này có thể đẩy Bangkok - một đồng minh lâu năm - đến gần Bắc Kinh hơn. Ngoài ra, một mối quan hệ ngày càng xấu với Thái Lan có thể ảnh hưởng không tốt đến nỗ lực xoay trục sang châu Á - Thái Bình Dương của Mỹ, được cho là nhằm kiềm chế Trung Quốc.  Điều này thể hiện rõ qua lời trấn an của bà Sweeney rằng Thái Lan là “một người bạn và đồng minh có giá trị” của Mỹ. “Dường như chính quyền Tổng thống Barack Obama lo ngại sẽ tạo điều kiện cho Trung Quốc thiết lập mối quan hệ thân thiết với Thái Lan nếu từ chối tham gia cuộc tập trận Hổ mang vàng” - ông Paul Chambers, một giáo sư tại Viện Nghiên cứu các vấn đề Đông Nam Á tại TP Chiang Mai - Thái Lan, nhận định.

Nỗi lo trên ngày càng tăng sau khi Trung Quốc và Thái Lan đồng ý thắt chặt quan hệ quân sự, tăng cường chia sẻ thông tin tình báo và chống tội phạm xuyên quốc gia trong 5 năm tới nhân chuyến thăm Bangkok của Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn hôm 6-2. Trong một phát biểu nhằm phản đối sự can thiệp của nước ngoài vào chuyện nội bộ, Bộ trưởng Quốc phòng Thái Lan, tướng Prawit Wongsuwan, cho biết: “Trung Quốc đồng ý giúp Thái Lan tăng cường bảo vệ đất nước, đồng thời sẽ tư vấn từ công nghệ đến tăng cường an ninh quốc gia cho Thái Lan. Trung Quốc không can thiệp vào chính trị Thái Lan nhưng sẽ hỗ trợ chính trị và giúp chúng ta duy trì mối quan hệ ở tất cả cấp độ. Đây là chính sách của Trung Quốc”.

Ngoài việc tăng cường hợp tác quân sự, Bắc Kinh còn cung cấp cho Bangkok các khoản vay và viện trợ để xây dựng cơ sở hạ tầng kể từ sau cuộc đảo chính.