BỐN ĐẠI KHOA THÁI BÌNH THI ĐỖ VÀO NĂM CON KHỈ

Thứ 3, 19.01.2016 | 14:54:48
2,956 lượt xem

Trong quan niệm dân gian thì người tuổi thân (cầm tinh con khỉ) thì vất vả đủ điều nhưng thực tế thì năm Thân không phải mọi điều là không tốt đẹp, xin nêu ra đây bốn đại khoa Thái Bình đỗ vào năm Nhâm Thân, Cảnh Hưng năm thứ 14 (1752).

Từ xa xưa, các triều vua nước ta đã biết “Hiền tài là nguyên khí của đất nước. Nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà vươn cao; nguyên khí suy thì thế nước yếu mà xuống thấp”. Bởi vậy các triều Lý, Trần, Lê, Nguyễn đều tổ chức thi để tuyển chọn hiền tài. Từ triều Lê định lệ cứ 3 năm một lần tổ chức thi, dù năm đó là năm con khỉ hay con gà.

Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ, đệ nhị danh (Bảng nhãn) Lê Qúy Đôn.(Ảnh nguồn mạng)

Khoa thi năm Nhâm Thân, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 14 (1752) đời vua Lê Hiển Tông có hàng nghìn người dự thi chỉ lấy đỗ có 6 người, trong đó Thái Bình có 4 người đây được xem là khoa thi có nhiều người Thái Bình đỗ, gồm có:

Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ, đệ nhị danh (Bảng nhãn) Lê Qúy Đôn,  xã Diên Hà, huyện Diên Hà, phủ Tiên Hưng (nay là thôn Đồng Phú, xã Độc Lập, huyện Hưng Hà).

Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân (Hoàng giáp) Đoàn Nguyễn Thục, xã Hải An, huyện Quỳnh Côi, phủ Thái Bình (nay là thôn Hải An, xã Quỳnh Nguyên, huyện Quỳnh Phụ).

Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân (Tiến sĩ) là: Nghiêm Vũ Đằng, xã Kỳ Nhai, huyện Đông Quan, phủ Thái Bình (nay là thôn Kỳ Nhai, xã Thái Phúc, huyện Thái Thụy).

Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân (Tiến sĩ) Nguyễn Xuân Huyên, xã Hoàng Xá, huyện Thư Trì, phủ Kiến Xương (nay là thôn Thái, xã Nguyên Xá, huyện Vũ Thư). Sau khi thi đỗ, các ông đều được bổ dụng ra làm quan, đều nổi tiếng, trong đó có người nổi tiếng ở cả ngoài nước.

        - Bảng nhãn Lê Qúy Đông (1726-1784) làm quan đến Công bộ Thượng thư, từng được cử đi sứ nhà Thanh (Trung Quốc), qua những trước tác của mình, ông đã để lại cho đời một kho tàng tri thức lớn, gồm nhiều lĩnh vực khoa học. Lê Qúy Đông được đánh giá là "người thông minh nhất đời", "nước ta vài ba trăm năm mới có một người như vậy". Ông được các trí thức Trung Quốc và Triều Tiên đánh giá là “Đệ nhất nhân tài của nước nam”. Lê Qúy Đôn là nhà Bác học Việt Nam thế kỷ XVIII là “một ngôi sao sáng trên bầu trời Việt Nam”.

        - Hoàng giáp Đoàn Nguyễn Thục (1728-1775) sau khi thi đỗ, được vào làm việc ở Ngự sử đài, thăng Thiêm đô ngự sử, rồi phố Đô ngự sử, từng được cử làm Đốc tướng đi đánh Đàng Trong, rồi được cử làm Tây đạo tướng quân đi dẹp loạn ở Tây Bắc, lại được cử làm chánh sứ sang sứ Trung Quốc. Ghi nhận về chuyến đi này, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Huyên, đỗ đồng khoa với ông ghi tặng:

                               Đã lên Điền Việt xua hùm sói

                               Lại đến Yên Đài tỏ phụng lân

Ghi nhận về tài năng, phẩm chất của ông, sử nước viết: “Ông học vấn rộng rãi, phong thế khí độ chững chạc, dọc ngang văn võ, việc gì cũng làm được”, “Là người cương trực, uy phong khảng khái, khi ở trong triều giữ khí tiết”.

        -Tiến sĩ Nghiêm Vũ Đằng dân gian thường gọi “Ông Nghè Nâu” vì trước khi đỗ Tiến sĩ, nhà nghèo ông phải đi bán củ Nâu (củ này mọc ở trên rừng, người ta đưa về đồng bằng bán cho nông dân mua, dã nhỏ, trộn với nước đem nhuộm vải may quần áo. Vải nhuộm nâu bền, sạch hợp với lao động đồng ruộng). Sau khi thi đỗ, Nghiêm Vũ Đằng được cử làm Hàn lâm viện đại chế.  

        -Tiến sĩ Nguyễn Xuân Huyên (1728-1775) thuở nhỏ nhà nghèo, chỉ có một thúng thóc đổ ra chiếu phơi, mẹ dặn khi mưa thì chạy thóc vào nhà nhưng mải học, trời mưa quên lời mẹ dặn thóc trôi hết, mẹ con phải nhịn đói. Thi đỗ được bổ vào viện Hàn lâm, thăng dần đến chức Hữu thị lang bộ Lễ (thứ trưởng). Hai lần được cử đi sứ nhà Thanh (Trung Quốc) vào các năm 1761-1771 khi làm phó sư, khi làm chánh sứ. Những lần đi sứ, ông đã thực hiện đúng phương châm “Toàn quân mệnh, tráng quốc uy” (làm tròn việc vua giao, làm tăng thế nước), ông được phong tước Hầu. Nhà thờ ông ở thôn Thái, xã Nguyên Xá, huyện Vũ Thư vẫn còn giữ được cờ, sắc phong của vua Lê Cảnh Hưng ban cho ông khi về vinh quy bái tổ.

        Vậy là dù thi đỗ vào năm con khỉ nhưng cả bốn đại khoa đều thăng tiến, đều xứng đáng là những người hiền tài, thẳng thắn, cương trực.

 

  • Từ khóa
Quyết liệt triển khai các dự án, công trình trọng điểm trên địa bàn tỉnh
Quyết liệt triển khai các dự án, công trình trọng điểm trên địa bàn tỉnh

Sáng 28.3, đồng chí Nguyễn Khắc Thận, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Ban Chỉ đạo thực hiện các dự án trọng điểm của tỉnh, đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì hội nghị nghe báo cáo tiến độ triển khai...

Đồng hành, hỗ trợ phụ nữ sáng tạo, khởi nghiệp
Đồng hành, hỗ trợ phụ nữ sáng tạo, khởi nghiệp

Sáng 28.3, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Thái Bình tổ chức hội nghị giao lưu các mô hình phát triển kinh tế, tổng kết Đề án “hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp” giai đoạn 2017-2025 và chương trình phối hợp về tuyên truyền, vận động sản xuất, kinh doanh nông sản thực...

Khánh thành công trình tu bổ tôn tạo di tích lịch sử văn hóa đình Tịnh Xuyên, xã Hồng Minh
Khánh thành công trình tu bổ tôn tạo di tích lịch sử văn hóa đình Tịnh Xuyên, xã Hồng Minh

Sáng 23.3, xã Hồng Minh huyện Hưng Hà tổ chức khánh thành công trình tu bổ tôn tạo di tích lịch sử văn hóa đình Tịnh Xuyên. Về dự có đồng chí Nguyễn Tiến Thành, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh cùng các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ...

Giá vàng thế giới lập kỷ lục mới
Giá vàng thế giới lập kỷ lục mới

Giá vàng thế giới ngày 21/3 đã tăng lên mức kỷ lục mới, hơn 2.200 USD/ounce, khi các nhà đầu tư hoan nghênh tín hiệu của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) có thể sẽ cắt giảm lãi suất 3 lần trong năm 2024.